fikrim karaborsada

Dün gecenin 5 inde uyumaya çalışırken aklıma geliverdi bu hitap konusu. Öyle ki düşünün bir kez, birisiyle samimiyetimiz birazcık artsın ya da tam tersine seslenmek istediğimiz birisini hiç tanımıyor olalım konuşmalarımızda mutlaka bir hitap biçimi kullanıyoruz. Bu hitap biçimi, çevremize, yetiştiğimiz şehire, etkileşimlere ve daha birçok sebebe dayanıyor ve bazen tarzımızı bile belirleyebiliyor.

Ben de merak ettim açıkçası benim haricimde insanlar neler kullanıyor diye. Her ne kadar bulunduğum farklı şehirlerde farklı biçimlerine rastladıysam da çok seslilikten üretkenlik doğar misali ufak çapta bir araştırma yaptım. Araştırma soruşturma sürecinin temelini her geçen gün daha fazla vaktimi geçirdiğim yeni kutsal bilgi kaynağımız Friendfeed ve dünyanın dört bir köşesindeki arkadaşlarımdan aldığım geri dönüşler oluşturuyor. Bakalım öncelikle Türkiye’de, sonra da dünyanın değişik ülkelerinde insanlar nasıl sesleniyor birbirlerine ?

“Hocam” sözcüğü sıklıkla kullanılıyor insanlar arasında. Bu sözcüğü ODTÜ lülerle özdeşleştirenler de var. Özellikle erkekler arasında “Abi” lafı da popüler. Maraşlı insanların “Ede” ve “Gülüm” kelimelerini kullandıkları, Osmaniyeliler’in “Yeğenim” kelimesini sevdikleri söyleniyor bir de. Hoşuma giden bir diğer hitap biçimi ise “Şef ” ; fakat daha çok yaşça büyük insanların kullandığını tahmin ediyorum. TED Kolejlilerin birbirlerine “ajan” diye seslendiğini ekliyor Özge. Ayrıca dizilerde de yoğunlukla “Kuzum” kullanılıyormuş. Bilemen, göremen…Bazıları isimlerin sonuna -m takısını getirmeyi seviyor, Onur’um, Dilara’m, Tonguç’um gibi..Bankacılık günlerimde sıkça duyduğum bir diğer hitap biçimi ise “Üstad”. Başlarda çok alışamamış olsam da nedense sonradan çok sevmeye başladım. Mesela Friendfeed camiasından Müge Cerman her zaman kullanıyor bunu ve gayet de hoşuma gidiyor İzmir’de 8 sene yaşamama rağmen hiç duymadığım yöresel diğer seslenmeler ise “Galan” ve “Büzükdeş”. Büzükdeş kelimesi farklı çağrışımlar yapma tehlikesi taşısa da ananeler arasında favori söylemlerden birisiymiş. Öğrenmiş olduk bunu da. Ayrıca zaman zaman çok hoş samimiyet kokan ve genelde Adana ve Mersin yörelerinden insanlarda duyduğum “Kardeş” lafı da var. Gelelim Kayseri yıllarımın ve Eskişehir gezilerimin biricik kelimesine : “Hacım”. O kadar çok alıştım ki bu lafa hala da ısrarla kullanırım. Çok da samimi bulurum kendisini. Ayrıca tribünlerden kopup gelen “Başkan” lafı da özellikle Dört Büyükler gençliğinin başucu kelimelerinden. “Paşam” lafını kullanan bayan arkadaşlarımız var bir de erkek cinslerine seslenirken, keza Eskişehirli çok sevdiğim bir arkadaşım da bana bu lafı kullanıyor, çok mutlu oluyorum, haberi olsun. Tam tersi baylar da bayanlara “Hatun” diye sesleniyor yer yer. “Hatun” kelimesi genelde salt erkek muhabbetlerinin her hatun muhabbetine giden kelimelerindendir. Bakınız hatta: “Hatun muhabbeti” Birbirlerine “Doktor” diye seslenenler de var, ya da hafif arak “Bro” kelimesini kullananlar da. İlginç bir diğer seslenme biçimi, sevgili Aydın Kayacık arkadaşımdan geliyor : Mehmet. Evet herkese “Mehmet” şeklinde seslenen amcalarımız da varmış. Öte yandan “Bro” nun Türk versiyonu “Birader” de kulaklarımızdaki yerini alıyor. “Güzelim” kelimesini kullanıyormuş sevgili Gülşah arkadaşım, kesinlikle kullan, çok da güzel bir kelimedir diyorum kendisine. “Can” diye seslenenler de var etrafımızda, mesela annem de babama bazen böyle seslenir, küçükken merak ederdim hatta, acaba bilmediğim bir göbek ismimi var babamın diye. “Yavrum” ve “Bebişim” de seçeneklerimizden diğer ikisi. Bilinç altıma engel olamıyorum ne yazık ki, bu iki kelime de bana Avrupa Yakası Burhan’ını anımsatıyor “Dayı” kelimesi de genelde rakı muhabbet ortamlarının veya esnaf muhabbetlerinin vazgeçilmezi olabiliyor. Bu kelime de Grafi 2000 günlerimi hatırlatıyor. Sevgili Hüs “Corç” diye seslenenlerden, ne diyeyim kendi haline bırakıyorum Bazı şeker kızlarımız “Darling” veya “Şekercim” kelimelerini seviyor, ne şeker. “Abla” ve “Yenge” daha kabadayımsı bayan seslentileri gibi geliyor kulağıma diğer yandan. Ayrıca komunite bazlı meslek gruplarında görülen “Devre” lafı da gayet meşhur laflardan biri. Hafif arabesk kokan ama söyleyenine göre kulağa çok da içten gelebilen “Gözüm” ve “Ciğerim” lafları da raflarımızdaki yerini alıyor. “Müdürüm” kelimesi de belki de hiyerarşik kökenli yerlerde çalışmış insanlar arasında kullanılıyordur gibime geliyor, emin değilim. Sevgili Mehmet Çakır, ilginç bir ekleme yapıyor ve kayınbirader ve kayınpeder için “G.ddaşsız” kelimesinin kullanıldığını belirtiyor, ilk kez duyuyorum ne güzel. Pazarcılar arasında “Abey”, “Abla”, “Teyze” lafları da sıkça kullanılıyor, 5 yaş baba – anne ile pazara gitme maceralarımdan hatırlıyorum. Şimdi süpermarket çocuğu olduk sanki, neyse Son olarak Friendfeed’den kopan kelimemiz benim de sert mizaçlı yaşlıca amcalara yakıştırdığım “Mir’im” kelimesi. Bu liste uzayıp gidiyor, Wolkanca’nın örnek listesi ve sevgili kolpa üniversitemin forumları da güzelim yurdumun hitaplarına çeşitlilik katıyor.

Soruşturmamın ikinci kısmını da dünyadan örnekler oluşturuyor. Bizim dışımızdaki milletler acaba nasıl sesleniyor, cevaplarımızı sevgili arkadaşlarımızdan alıyoruz. Bu sene aralarında bulunduğum Almanlar‘dan başlayalım. Matthias diyor ki “Sevgili Onur, şişkolar için “Dicker”, g.t oğlanı yerine “Nutte”, ve daha serti olan “Homo”,  yaşlılar için “Alter” kullanıyoruz” diyor ve ekliyor ” Ayrıca siz Türklerden de “Lan” kelimesini kaptık, tam olarak ne demek olduğunu bir ara bana açıkla ” Fransız arkadaşım Ronan, erkekler için “Gars” ve “Mec” kelimelerini, Doğu Fransa’da şişmanlar için “Gros” u, arkadaşım anlamında “L’ami” yi, komünistik söylemlerde “Camarade” yi, daha yakın arkadaşlar için Arapça kökenli “Mon Frére” yi ve ayrıca bazı arkadaşlar arasında da eski Fransız isimlerini kullandıklarını aktarıyor. İtalyan arkadaşım Andrea, benim de uluslararası arenada pek bir severek kullandığım kelimeleri sıralıyor : “A bello”, “Fraté”, “Zio”, “Bella”, “Compare”, “Compa”, “Amico”, “Capo”, “Mister” ve solcular için “Compagno”, sağcılar için ise “Camerata”. Yunan arkadaşım Jessica “Vre”, “More”, “Re” kelimelerini sıklıkla kullandıklarını ekliyor. Maltalı arkadaşım Chris “Ras” kelimesini ekliyor global listeme. Sırp arkadaşım Ernest derin anlamlarıyla uzun bir liste yolluyor bana ve otur da tercüme et diyor Sırplar, “Gari” kelimesini Novi Sad bölgesinde arkadaşım (Drugar) kelimesinin kısaltması olarak kullanıyorlar. Komik alışkanlıkları olanlara “Lik” diye sesleniyorlar. Aşırı tepkileri olanlara “Faca” diyorlar. “Brat” ve “Tebra” kelimelerini kardeşim anlamında kullanıyorlar; fakat Ernest daha çok şehirli züppelerin bu kelimeyi kullandığını ekliyor, kendisi hafif anarşisttir de. Macar arkadaşım Lilla ise Budapeşte’de daha çok “Haver”, “Teso” ve “Ember” kelimelerini “Hey guy!” şeklinde kullandıklarını söylüyor. Hırvat arkadaşım Danja, “Buraz” ın çok iyi arkadaşlar arasında yaygın olduğunu, “Prika” ve “Brale” nin daha çok Split bölgelerinde kullanıldığını ekliyor.

Evet, yurtiçi ve yurtdışından derlediğimiz listemiz az çok bu şekilde diyebiliriz. Hitap biçimleri, günlük hayatımızda sıklıkla kullandığımız sözcükler veya sözcük öbekleri. Farklı kültürlerden gelmemizin doğal ve müthiş sonucu olarak kimimize komik kimimize garip gelen hitaplara sahibiz. Kimisini tarzımızın eklentisi kimisini havalı görünme aparatı kimisini ise sadece seslenme aracı olarak kullanıyoruz. Yukarıda sıralanan onlarcasının haricinde aklınıza gelen hitap biçimleri olursa lütfen ya bloguma yorum olarak, ya buradan Friendfeed listesine, ya şuradan Facebook hesabıma mesaj olarak veya direk olarak “ozdemiron1@gmail.com” mail adresime yollayın. Bu blog yazısı devamlı canlı olsun, devamlı eklemeler olsun istiyorum, belki farklı yörelere, farklı ülkelere giden insanlara ufak bir yardımı dokunur tanışma veya kaynaşma esnasında

Ekleme1 : Ankaralı yurttaşlarımızın yer yer kullandığı “La Bebe”, arada ağzımıza takılan “Naber baba?”, daha çok İç Anadolu yöresindeki ergen gençlerin dillerinden düşürmediği “Hafız”, hayatımızın çiçekleri bayanlarımızın sakız eklentisiyle beraber yer yer çığırabildiği “Şekerim” Friendfeed tayfasının son eklentileri. Arada benim aklıma gelen bazı argo hitap biçimleri de var misal : “Anam” ile başlayıp sonrasında cümlelere bürünen fantezi hitap şekilleri…Yurtdışından da sıcak hitap şekilleri geldi, hemen onları da aktarayım. Misal Litvanya’dan Zivile arkadaşımız  diyor ki ” “Čiuvas” ve “Čiuvakas” erkekler için kullanılıyor, “Bičas” arkadaş anlamında hoş bir kelime, “Čmo” çok önemli insanlara söyleniyor, “Chebra” daha çok kalabalığa ilk adım atıldığında ortamdaki tüm insanlara hitap için kullanılıyor, “Mergikė” de kızlar için komik bir hitap biçimi ! ” Aklınıza gelen diğer hitap biçimleri varsa (özellikle yöresel olanları çok merak ediyorum) lütfen herhangi bir kanaldan ulaştırın, burada toparlayalım.

Ekleme2 : Sevgili Nihal de der ki, sevimli kizlarimiz birbirlerine “Cici” diye seslenmeyi pek seviyorlar. Ispanya hatiralari da diyor ki kizlar birbirlerine “Chicas”, erkekler de “Cabron” seklinde sesleniyorlar. Aramizda “adamim” seklinde seslenenler oldugunu da eklemeyi ihmal etmiyor. Tesekkur ediyorum kendisine.

NOT1 : Bu yazıda yer alan hitap biçimlerinin hepsi Friendfeed ahalisine ve dört bir köşedeki sevgili arkadaşlarıma aittir, benim tek katkım aktarıcı olmaktır.

NOT2: Hitap biçimlerini aktarırken yapmış olabileceğim imla hatalarını lütfen bildirin bana, anında düzelteyim.

NOT3: Aradaki “Eğlenceli olsun yahu yazı” amaçlı yorumlarım kesinlikle hiçbir zümreye, kişiye, memlekete, şehire, ülkeye hakaret veya onları küçümseme amacı taşımamaktadır, itinayla belirtilir.